Премьера

6 март, 2018 ел
Буа мәдәният йортында 24 февральдә узган «Язмыш сынавы» премьерасы бүген янә сәхнәгә куелачак. Спектакль Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты, язучы, шагыйрь, прозаик һәм публицист Ркаил Зәйдулла сценарие буенча Чаллы татар дәүләт драма театры репертуарыннан алынган. Әсәр күпсанлы тамашачы соравы буенча яңадан куела.+

Спектакльнең режиссёры Зөһрә Талипова: “Буа халкы бик хисле халык — 40 минут буена кул чабып басып торды”.

Спектакль инструменталь музыка, утлар белән алып барылачак. Әсәрне “Яктылык” халык театры артистлары уйнаячак: 4 геройлык сәхнә әсәрен 21 кеше башкара: 8 кеше – актер, 8е массовкада катнаша, калганнары – төп героиняның оныклары. Зөһрә Талипова үзе сәхнәдә тулы гаиләсе белән катнаша: үзе (Мөнирә ролендә), ире һәм ике баласы.

Спектакль 18:00 сәгатьтә башлана. 400 урынлык залга билетлар инде сатылып беткән.

Әстерхан

Баш бит / Әстерханда Газизә Сәмитованы искә алалар
Әстерханда Газизә Сәмитованы искә алалар

Әстерханда Газизә Сәмитованы искә алалар

Әстерханда бүген беренче татар шагыйрәсе Газизә Самитова тууына 155 еллыгына багышланган түгәрәк өстәл оештырылды.

Әлеге чара Әстерхан шәһәренең Г.Тукай исемендәге 74нче мәктәбендә барды. Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитеты исеменнән истәлекле чарада катнашу өчен Казаннан шагыйрьләр Ркаил Зәйдулла һәм Булат Ибраһим бардылар.

Киләсе ел февраль аенда Казанда да  бу истәлекле датаны — беренче татар шагыйрәсе Газизә Самитова тууына 155 еллыгын тантаналы рәвештә билгеләп үтәчәкләр.Бу чара Бөтендөнья татар конгрессының эш планына кертелгән.

Газизә Сәмитова 1862 елда  Ташлы Яр, Кәменни (Каменный Яр — Әстерхан өлкәсенең Янкала районында урнашкан торак пункт) II гильдия дәрәҗәсендәге сәүдәгәр гаиләсендә туа. Ул үз тырышлыгы белән төрле телләр өйрәнә: калмыкча, русча, гәрәпчә, гомере буе вакытлы матбугатка язылып килә, җирле татарлар фольклорын туплый, беркемгә белдермичә яшүсмер чагыннан шигырьләр яза.

Газизә Сәмитованың шигъри мирасы аның вафатыннан соңгына ачыла. Шагыйрәнең туганнары ул гомере буе туплап барган дәәфтәрләрен Ленинград каласыннан килгән экспедиция галимнәренә тапшыралар. Бүгенге көндә Сәмитова кулъязмалары: 800 ләп дәфтәр бите — Санкт-Петербургның Шәрыкъ институтында саклана.

Беренче шигъри җыентыгы 1965 елда Казанда басылып чыга. Кәменни авылында шагыйрәнең туган йорты саклана. 1992 елда аңа мемориаль такта куелган.

Мәрсия

11 июня 2017 ел.
Илфак Шиһапов үлеменең кайбер сәбәпләре

Кичә Илфакның җәсәден туган авылына озаттык. Аның үлеме көтелмәгән булды һәм күп кешене аптырашка салды. Ләкин, минемчә, аптырарлык бер ни дә юк, әҗәл беркемгә дә сорап килми. Кешенең яше дә Газраил өчен һич мөһим түгел.
Шулай да авыр. Ир кешенең басса тимер изәрдәй вакытта китүе икеләтә үкенечле. Илфак гадәти кеше түгел иде. Һәрбер талантлы кешегә хас булганча, аның да үз сәерлекләре бар иде.
Үлгәч, кешенең дуслары күбәя гадәттә. Без дус түгел идек. Арада дустанә мөнәсәбәтләр генә иде. Күп мәсьәләдә фикердәшләр дә булдык. Шөгер ягында торып, «Татарстан яшьләре»ндә көлке һәм һөҗүле хикәяләр чыгара башлагач, аңа каләм әһелләренең күбесе игътибар итте. Аңарчы әлеге газетада нәкъ шулай Зөлфәт Хәким калкып чыккан иде. Бу юлы да әдәбиятта яңа йолдыз кабынып маташуын сиздек. Ләкин ул кабынмады… Югыйсә, талант җәһәтеннән олы татар әдибе булырга Илфакның бөтен мөмкинлеге бар иде. Ни җитмәде?
Характер. Ул артык нечкә күңелле иде. Җаны алагаем ачык. Ул сибелеп яшәде. Әдәбият исә аяусыз, ул үзенә генә табынганны, үзендә генә казганганны күтәрә. Казанга килгәч, Илфак шул газаплы да, ләззәтле дә юлдан китәр кебек иде. Газетада эшли башлады, берсеннән-берсе кызыграк мәкаләләр, хикәяләр язды. Ләкин аның башка максаты булган икән – яңа хатынына, мин сине сәхнә йолдызы итәм, дип сүз биргән. Ул аны өйләнгәндә вәгъдә сыманрак итеп биргәндер инде, андый чакта кемнәр ни генә әйтми, ләкин Илфак сүзендә торучан кеше иде шул. Менә шулай ул үзе дә сизмәстән шоу-бизнеска кереп китте. Ә анда кергән кеше, намуслы булса, кире исән-сау чыга алмый. Йә Илфак кебек йөрәге тота, йә, рухы гарипләнеп, чыгырдан чыга.
Йолдыз итте хатынын Илфак, ләкин үзе бетте. Бизнес белән әдәбият яраша алмый, Илфакның шау-шулы эстрада белән мавык­канда язылган пьесалары әдәби әсәр булудан бигрәк, коммерция проектлары. Менә шул хакыйкатьне аңлау, әлбәттә, һәрдаим аның җанын ашап торгандыр, дип уйлыйм. Гомер узып бара, ә син тәкъдиреңдә язылган миссияңне үти алмагансың. Ә аның миссиясе, һичшиксез, әдәбият иде.
«Йолдыз кабызгач, бераздан ул синең кулыңны пешерә башлый; өстәвенә ул инде тора-бара учыңны да тарсына», – диде Марсель Галиев, Илфакның фаҗигале язмышы турында гәпләшкәндә.
Ялгызлыкны Илфак авыр кичерде. Хыя­нәткә күнегә алмады. Социаль челтәрләргә чибәр кызларның рәсемен куюы да сабыйларча үзенең һаман җитеш, уңышлы икәнен кемгәдер раслау теләгеннән иде.
Чарасызлык та йөрәген телгәләде. Милләтеңнең юкка чыга баруын күреп тору һәм шуңа каршы бернинди чараң булмау – бу түгелме соң безнең иҗат зыялыларының уртак трагедиясе?!
Йөрәге чыдамады…

Француз язучысы Андре Моруа

“В семье наций существуют чересчур добрые народы. В международной политике, как и в “семейной политике”, изречение: “Все понять – значит простить” – вещь опасная. Сносить и оставлять без ответа действия, которые угрожают человечеству войной, не значит служить миру. (Сносить и оставлять без ответа действия, направленные против дальнейшего существования твоего народа, значит потерять лицо, добавлю я – Р. З.) Тут также должны быть четко установлены пределы. Народы, как и отдельные люди, заходят в своих требованиях слишком далеко и посягают на что-либо до тех пор, пока не встречают отпора. Система сил пребывает в равновесии, пока действие равно противодействию. Когда противодействия нет, равновесие невозможно.” Андре Моруа. “О пределах терпения.”

РКАИЛ ЗӘЙДУЛЛА: ТҮБӘН КАМА ТЕАТРЫ ТҮБӘННӘН КҮТӘРЕЛДЕ

2 Марта 2018

Укылган: 212 тапкыр

Автор: Ркаил ЗӘЙДУЛЛА
Фото: Солтан Исхаков
Г.Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты Ркаил Зәйдулла Туфан Миңнуллин исемендәге Түбән Кама татар дәүләт драма театрының Казанда булачак гастрольләре уңаеннан фикерләре белән уртаклаша.

Рөстәм Галиев театраль фестивальләрне өнәп бетерми. Рөстәм – Түбән Кама театрының директоры һәм баш режиссеры. “Фестивальләргә күп йөрсәң, гади тамашачының ихтыяҗларына хилафлык килергә мөмкин,” – дип саный ул. Ләкин фестивальләрнең кирәклеген дә таный. Биредә башка театрларның спектакльләрен күрәсең, үзара аралашасың, танылган театр белгечләренең бәясен аласың. Ә кемнең башкаларны күреп, үзен дә күрсәтәсе килми?!

Былтыр Түбән Кама театры Кыргызстан башкаласы ART-ORDO 6 Халыкара театр фестивалендә җиңүчеләрнең берсе булды. Ә бит биредә барлык төрки илләрдән килгән артистлар үз тамашасын күрсәтте. Рөстәм Чыңгыз Айтматов бәяненә нигезләнеп куелган “Анам кыры” спектаклен алып килгән иде. Уңышның тагын бер күрсәткече – Тулганай ролен башкаручы Гүзәл Шәмәрдәнова “Иң яхшы хатын-кыз роле” билгеләнешендә җиңеп чыкты. (Сүз уңаеннан әйтим, Гүзәл соңгы вакытта гына “Тантана” һәм театр әһелләренең Дамир Сираҗиев премиясенә дә лаек булды). Аңарчы театр шушы ук спектакль белән Талдыкурган шәһәрендә үткән “Казакъстан – Аурупа йөрәге” 6 Халыкара театр фестивалендә катнашып, диплом белән бүләкләнгән иде.

Гастрольләрне дә бик өнәп бетерми Рөстәм Галиев. “Гастрольләргә күп йөрсәң, үз тамашачыңнан аерылуың да бар,” – дип хәвефләнә. Ләкин хәзер Түбән Каманың театр бинасында төзәтү-сипләү эшләре бара, ирексездән татар дөньясы буйлап чыгып китәрсең! Театрның төрле төбәкләргә таралган халкыбызны барлап, аларны үз театр сәнгатебез белән таныштырып йөрүе дә табигый. “Сәйяр”ны гына искә төшерик! Татар театры – тамырыннан аерыла язган халкыбызны азмы-күпме укмаштырып торучы зур көч ул. Рөстәм Галиев моны яхшы аңлый. Соңгы араларда гына алар Себер якларында йөргән, Башкортстанны айкаган, Сембер өлкәсен иңләгән.

Ләкин иң җаваплысы – башкалабыз Казанга гастрольләр. Түбән Кама театры бирегә ел саен килеп, ел тәүлегендә куелган спектакльләрен Казан тамашачысына тәкъдим итә. Кайда диген әле – атаклы Камал театры сәхнәсендә!

Гастрольләр 13 мартта Нәбирә Гыйматдинованың бәяне буенча куелган “Сихерче” спектакле белән башланып китә. Бәянне сәхнә әсәренә күренекле шагыйребез Рүзәл Мөхәммәтша әйләндергән, режиссеры, әлбәттә, Рөстәм Галиев.

Былтыр “Кече шәһәр театрлары” дигән Бөтенрәсәй кысаларында Түбән Кама театры өч спектакльне сәхнәгә менгерде. “Сихерче”дән кала А. Островскийның “Бирнәсез кыз” пьесасы да сәхнәләштерелде. Әлеге мәшһүр әсәрне Рөстәм гел үзенчә куйган, персонажларның исеменә игътибар итмәсәң, үзеңне Чирмешән буйларында йөргәндәй хис итәсең. Ул аның исемен дә хәтта “Сыка туе” дип алмаштырмакчы иде дә… классикага алай ук артык бәрелергә ярамый ла инде!

Татар режиссерларының күбесе кебек, Рөстәм Галиев та хәзерге татар драматургиясеннән канәгать түгел. Андый чакта нишләргә? Дөрес! Үзең язып күрсәтергә! Ә Рөстәмнең, башка режиссерлардан аермалы буларак, каләме бар. Ул үзе дә Түбән Камада шактый билгеле драматург. Бу юлы аның “Карурман аша” әкиятен театр артисты Юрий Павлов куйган.

Гастрольләр 16 мартта “Нәзер” (Т. Миңнуллин) спектакле белән тәмамлана. Режиссеры – Марсель Сәлимҗанов исемендәге театр премиясенең беренче лауреаты Рөстәм Галиев.

Түбән Кама театры түбәннән күтәрелде. Аны Рөстәм Галиев үзе генә белә. Шуңа һәр яуланган үр аерата кадерле дә. Казан тамашачысы да моңа ышаныр.

Т.Миңнуллин исемендәге Түбән Кама дәүләт татар драма театры иҗат коллективы: Галиев Рөстәм Вәлиәхмәт улы (директор һәм баш режиссер), Насыйхов Булат Вакыйф улы (баш рәссам), Шәмәрдәнова Гүзәл Фазыл кызы (артист) – Чыңгыз Айтматовның «Анам кыры» повесты буенча куелган спектакль өчен быелГ.Тукай премиясенә тәкъдим ителде.

 

 

Фикерләр

16 март, 2013 ел хәбәре

В рамках своего визита в Королевство Саудовская Аравия Президент Татарстана Рустам Минниханов встретился с эмиром провинции Мекка Халедом Фейсалом. Беседа состоялась в рамках открывшегося сегодня международного экономического форума в Джидде. Алга 16 март, 2013 ел хәбәре

«Артист» (Р.Зәйдулла) спектакле, 30 сентябрь 18:30

30 сентябрьдә Г.Кариев ис. Казан татар дәүләт яшь тамачашы театры «Артист»(Р.Зәйдулла) спектакле белән 30нчы театраль сезонын ача.

Алга «Артист» (Р.Зәйдулла) спектакле, 30 сентябрь 18:30

КИЛДЕ БЕР КӨН…

Эшләгән җирегездә хатын-кызлар үзара җыелышып, ир-егетләрдән качып-посып нидер сөйләшә башласа, шикләнмәгез – тиздән 23 февраль җитә. Тукай әйтмешли, мәсьәлә зур, сыйдыралмый тар шигырьләр үлчәве. Ягъни котлау шигырен такмаклап кына котыла алмыйсың, акча җыешырга кирәк, табын әзерләргә, ир-ат коллегаларны җенси бәйрәмнәре белән лаеклы рәвештә котларга! Юк, мин ялгыш әйтмәдем, 23 февраль, асылда ватанны саклаучылар көне булудан бигрәк, бездә нәкъ менә ир-атлар көне буларак кабул ителә. Аннан соң инде озакламый җай гына Халыкара хатын-кызлар көне 8 март та килеп җитә.

Алга КИЛДЕ БЕР КӨН…